305 yılı civarında iman şehidi oldu. Söylenceye göre Nikomedia’lı Eustorgius isminde zengin bir putperestin oğludur. Hıristiyan olan annesi Eubula tarafından Hıristiyanlık hakkında bilgilendirilmiştir. Tıp okumuş ve İmparator Maximianus’un hekimi olmuştur. Rahip Hermolaus aracılığıyla tekrar Hıristiyanlığa kazandırılmıştır. Babasının ölümünden sonra büyük bir serveti miras almıştır. Kıskanç meslektaşları Diocletian eziyeti döneminde kendisini imparatora ihbar etmişlerdir. İmparator onu kurtarmak istemiş ve inançlarını değiştirmesine çalışmıştır. Fakat Pantaleon açıkça inancını söylemiş ve Mesih’in gerçek Tanrı olduğunun ispatı olması için bir felçliyi iyileştirmiştir. Buna rağmen imparator bu mucizeyi büyü olarak nitelendirmiş ve onu ölüme mahkum etmiştir. Söylenceye göre Pantaleon’un vücudu önce meşalelerle yakılmış; bunun üzerine Mesih Pantaleon’u güçlendirmek ve yaralarını iyileştirmek için, orada bulunan herkese Hermolaus şeklinde görünmüştür. Meşaleler sönmüştür. Bundan sonra bir kazana erimiş sıvı kurşun dökülüp Pantaleon içine atılmıştır; ama Mesih yine aynı şekilde görünerek Pantaleon’la birlikte kazana girmiştir. Ateş sönmüş ve kurşun soğumuştur. Bundan sonra Pantaleon denize atılmış fakat onu bağladıkları ağır taş suyun üzerinde yüzmeye başlamıştır. Vahşi hayvanlara atılmış fakat hayvanlar onu korumaya başlamışlar ve ta ki Pantaleon onları takdis edene kadar uzaklaştırılamamışlardır. Bir büyük tekerleğe bağlanmış fakat ipler kopmuş ve tekerlek kırılmıştır. Kafası kesilerek idam edilmeye çalışılmış, fakat tam kesilecekken kılıç eğrilmiştir ve cellatları iman etmişlerdir. Pantaleon onların affedilmesi için göklere yalvarmış bu olayın sonucunda da Panteleemon (şefkat dolu) ismini de almıştır. Kendisi bizzat istemeden idam edilmesi mümkün olamamıştır.
Pantaleon Doğu Kilisesinde büyük bir şehit ve mucizeler işçisi olarak onurlandırılır. Ortaçağda ebelerin ve hekimlerin koruyucu azizi olarak onurlandırılmaya başlamış ve ondört koruyucu azizden birisi olmuştur. Eski zamanlardan beri içinde onun kanı bulunan küçük bir şişe Konstantinopolis’de korunmuştur. Azizin bayramında bu kanın sıvı hale geldiği ve köpürdüğü söylenmektedir. Azizin kalıntıları Paris’te Aziz Denis’te, başı ise Lyon’da bulunmaktadır. Bayramı 27 Haziran, aynı zamanda 28 Haziran ve 18 Şubattır.
Klemens Löffler
Katolik Ansiklopedi Cilt XI